In 2012 begon de wereldwijde jacht op Joseph Kony – verantwoordelijk voor het opleiden van kindsoldaten. Dinsdag 6 december staat een van zijn opgegroeide kindsoldaten, Dominic Ongwen, terecht in Den Haag. Toch besteedt de Nederlandse media weinig aandacht aan een proces dat de betekenis van rechtvaardigheid mogelijk aan de kaak stelt.

Op 5 maart 2012 werd de korte documentaire ‘Kony 2012’ door de non-profitorganisatie Invisible Children geüpload op Youtube. De makers van de documentaire probeerden op deze manier aandacht te creëren voor de gruwelijke daden van de Oegandese militieleider Joseph Kony. Het Internationaal Strafhof beschuldigt de leider van het Verzetsleger van de Heer (LRA) van een waslijst aan misdaden, maar tijdens de hype van Kony 2012 lag de focus vooral op de gedwongen indiensttreding van kinderen. Binnen een paar dagen was de documentaire wereldwijd viral gegaan. De Nederlandse media was ook te spreken over de korte documentaire over Joseph Kony. De NOS noemde het een “online succes”, RTL Nieuws vond het “een bijzondere internethit” en Nu.nl noemde het zelfs de “meest virale video ooit”.

Ontvoerd

Dominic Ongwen werd op 14-jarige leeftijd ontvoerd door de LRA. Inmiddels is hij 35 jaar oud, heeft hij een reputatie voor zichzelf opgebouwd in de LRA en wordt hij door het Internationaal Strafhof beschuldigt van 70 misdrijven tegen de mensheid, waaronder moord en verkrachting. Maar is dit het beeld van een inherent slechte man of een geïndoctrineerd kind? Volgens de stichting Invisible Children gebruikt Kony verschillende hersenspoeltechnieken om kindsoldaten bij hem te houden. Bijvoorbeeld de sanctie van executie als je probeert te ontsnappen, waarbij de kinderen worden gedwongen om elkaars beul te spelen. Omdat Ongwen op zo een jonge leeftijd is ontvoerd, kan beargumenteerd worden dat hij door Kony en LRA is gekneed om gruwelijke misdaden te plegen. Het is dus maar de vraag of Ongwen een slachtoffer, een dader of beide is.

Hoogtepunt

Ondanks het aankomend proces tegen Ongwen, lijkt het erop dat de Kony-gerelateerde berichtgeving in 2012 zijn hoogtepunt heeft bereikt in Nederland. De Telegraaf heeft twee keer zoveel berichtgegeven over Kony in 2012 als in alle andere jaren. Ook de berichtgeving van de Volkskrant was aanzienlijk groter in 2012. Zo hebben zij dit jaar in totaal zes keer over Kony bericht, tegenover een totaal van 25 berichten in maart 2012 alleen. Daarnaast was Joseph Kony voor de NRC al een bekende naam. In 2012 is bij hen niet zozeer een stijging te zien ten opzichte van voorgaande jaren. In 2016 hebben zij echter maar één Kony-gerelateerd bericht geschreven. Als we kijken naar de berichtgeving over het proces van Dominic Ongwen zien we dat geen enkel Nederlands medium hierover rapporteert. Is hij een slachtoffer van Kony’s LRA, een misdadiger van onvergeeflijke daden of misschien wel allebei? Het nieuws maalt er niet om.