Op 28 september 2016 was het eindelijk zo ver. Het Joint Investigation Team (JIT) liet weten dat het bewijs had dat de Buk-raket, waarmee MH17 werd neergehaald, uit Rusland kwam. Hoe werd dit nieuws op 29 september gekopt op de voorpagina’s van verschillende Nederlandse kranten? Of beter nog, is er sprake van framing in de berichtgeving? Dat zoeken we uit in deze Frame-o-meter.



nrcnextgemiddeld

NRC-Next

Wil de echte dader opstaan?

Iets meer dan de helft van de voorpagina wordt in beslag genomen door een foto. Op de foto staat het Joint Investigation Team (JIT), met achter hen een infographic. Als korte tekst staat onder de titel: ‘De raket kwam uit Rusland. Maar wie gaf het bevel?’ NRC-Next blijft hiermee neutraal. Er wordt feitelijke informatie gedeeld en de infographic op de achtergrond laat niet veel zien over de bewijzen van het JIT. Op de volgende pagina’s in de krant worden meer artikelen gewijd aan het onderwerp. De voorpagina laat dus alleen kort zien wat er aan de hand is.

NRC-Next geeft, zoals gezegd, kort weer wat er op 28 september naar voren is gekomen uit het onderzoek. Er wordt niet ingespeeld op de emoties van de lezer. Toch scoort de krant gemiddeld op de frame-o-meter. Met de kop ‘Wil de echte dader opstaan?’ gaan ze voorbij aan het onderzoek en wijzen ze duidelijk een kant op. Dit kan naar Rusland zijn –wil de Russische persoon die dit gedaan heeft opstaan- of juist naar een andere dader. Deze tegenstrijdigheid komt voort uit het woord ‘echt’ in de titel. Wel wordt benadrukt dat het JIT ook nog niemand aanwijst, maar alleen aangeeft dat de Buk-raket in Rusland is afgeschoten. Frappant is dat het moederbedrijf van NRC-Next, NRC Handelsblad, helemaal niks heeft bericht over de Buk-raket.


telegraaf hoog

De Telegraaf

Gemengde gevoelens

Het nieuws van het JIT wordt niet erg groot weergegeven op de voorpagina van De Telegraaf. Er is een foto te zien van drie nabestaanden die naar binnen lopen bij het congrescentrum. Hiermee speelt De Telegraaf meteen in op het belang van dit onderzoek voor de nabestaanden van de ramp. In de kleine tekst onder de foto wordt ook voornamelijk ingegaan op de gevoelens van de nabestaanden. Er wordt alleen even kort genoemd wat het JIT naar buiten heeft gebracht. Daarna wordt verwezen naar de volgende pagina: ‘Stukje dichter bij waarheid’. In die zin klinkt ook de emotie door. De nabestaanden (en waarschijnlijk de lezers van De Telegraaf) willen weten wat er nu écht gebeurd is.

De Telegraaf scoort vrij hoog op de Frame-0-meter. Er wordt niet naar een dader gewezen op de voorpagina, maar de foto en de tekst spelen voornamelijk in op de emotie. Een commerciële zet, door de nabestaanden aan het woord te laten wordt het verhaal persoonlijker. Feitelijke informatie over het onderzoek ontbreekt vrijwel geheel op de voorpagina.


volkskrant gemiddeld

de Volkskrant

Dichter bij de daders

Het onderzoek neemt een groot deel van de voorpagina in. Een still uit het presentatiefilmpje van JIT laat een tank zien met de Buk-raketten erop. Dat staat ook in het onderschrift. In de korte tekst onder de titel meldt de Volkskrant twee keer dat er nu harde/onomstotelijke bewijzen zijn dat de raket vanuit Rusland werd afgevuurd. Er wordt dus meteen duidelijk gemaakt dat er bewijs is dat Rusland betrokken is bij de ramp. Naast het kleine stuk wordt verwezen naar verschillende soorten artikelen over het onderwerp, zoals een interview en commentaar.

De foto is waarschijnlijk gekozen omdat het legergeweld meteen veel indruk maakt op de lezer. Het speelt in op de emotie. De titel wijst nog geen daders aan, maar laat wel blijken dat het belangrijk is dat de daders ‘in het vizier’ zijn, net zoals in de korte tekst. Een verwijzing misschien wel naar de legertank. De Volkskrant scoort gemiddeld op de Frame-o-meter. Aan de ene kant laten ze doorschemeren dat het belangrijk is dat er bewijs is waar de raket vandaan kwam. Aan de andere kant wordt niet met de beschuldigende vinger op daders (uit Rusland) gewezen.


ad hoog

AD (Algemeen Dagblad)

En nu de daders pakken!

Deze voorpagina van het AD is volledig gewijd aan het onderzoek. In grote kapitalen staat: ‘En nu de daders pakken!’, waarbij pakken nog eens extra is benadrukt door een dik lettertype. Er staan meerdere kleine kopjes op de pagina, waar steeds over ‘we’ wordt gesproken. Hiermee doelt het AD waarschijnlijk op ‘de Nederlanders’. Zo wordt een gevoel van saamhorigheid gecreëerd. Opvallend is ook de zwarte balk onderaan de pagina. Hierin wordt verwezen naar een ander artikel verderop in de krant. In de balk staat: ‘Regering moet nu harder optreden tegen Rusland’. Dit wordt gezegd door Hans de Borst, die –zo meldt het AD- een dochter verloor bij de ramp. Daarnaast staat een kopje met: ‘Waarom Rutte nog geen vuist maakt tegen Poetin’. Het AD wijst duidelijk naar Rusland als schuldige.

Het AD scoort hoog op de Frame-o-meter. Er wordt flink ingespeeld op het gevoel van saamhorigheid en de emoties van het Nederlandse volk en de nabestaanden. Ook de zwarte balk en één van de rode tussenkopjes verwijzen naar Rusland als schuldige. Wie de daders specifiek zijn, blijkt nog niet uit het onderzoek, maar het AD laat zien dat het belangrijk is dat ze gepakt worden. Op deze voorpagina van het AD is dus weldegelijk sprake van framing.


trouw laag

 Trouw

MH17-bewijs ligt er, maar berechting is nog ver weg

Het onderwerp neemt de hele voorpagina van Trouw in beslag, met name door een flink artikel. De grote vraag in het artikel is wat er gaat gebeuren, nu de bewijzen boven tafel zijn gekomen. In het stuk komen ook reacties van Premier Rutte en Rusland aan bod. Op de foto staat het onderzoeksteam met op de achtergrond een gesprek dat is getapt. Dat voor deze foto is gekozen is bijzonder, er is duidelijk een gesprek te zien tussen twee prominenten in de zaak. Hiermee voert Trouw een bewijsstuk op als ondersteuning van het verhaal. Verderop in de krant staan nog wel artikelen die commentaar geven op het onderzoek, maar het voorpaginaverhaal laat voornamelijk feiten zien en biedt hoor en wederhoor.

Trouw scoort laag op de frame-o-meter. De keuze voor de foto zou er voor kunnen zorgen dat de krant hoger zou scoren, maar omdat het als bewijs voor het verhaal wordt gebruikt, valt de framing hier wel mee. Het verhaal zelf belicht het nieuws van meerdere kanten en zo poogt Trouw neutraal te blijven. Ook wordt het hele verhaal nogmaals kort in bulletpoints weergegeven, waarschijnlijk om de nadruk te leggen op de feiten die nu bekend zijn.


Conclusie

De voorpagina van het AD springt er meteen uit en scoort daarom zo hoog op de frame-o-meter. Hier is in één oogopslag al te zien dat er geframed wordt. De kop ‘En nu de daders pakken!’ speelt in op de emotie en het wij-gevoel. De afbeelding met Buk-raketten komt meteen binnen. De Volkskrant gaat deels mee met deze trend, door een still van een tank op de voorpagina te zetten. De kop gaat over de daders, maar het  verhaal erbij is verder vrij neutraal en daarom scoort de Volkskrant ook lager. NRC-Next wijst met de kop op verschillende daders, maar geeft voor de rest alleen een korte samenvatting met de resultaten van het onderzoek. Een gemiddelde score op de meter voor NRC-Next dus. Trouw is nog feitelijker en, buiten de foto, zeer neutraal. Trouw scoort daarmee dan ook laag op framing. Ten slotte krijgt De Telegraaf weer een hoge score; het verhaal verschijnt maar klein op de voorpagina en gaat vooral over de beleving van de nabestaanden. Zeer gericht op emotie en daarom een hogere score.