Kort na de aankondiging dat Nederland twee Rembrandt-portretten zou kopen, bleek dat Frankrijk ook aanspraak maakte op de schilderijen. Nu kopen Nederland en Frankrijk ze samen, en zullen ze beurtelings in het Rijksmuseum en het Louvre tentoongesteld worden. De Telegraaf, Het Parool, Trouw en NRC openen op 30 september met dit nieuws. Hoe wordt dat geframed? Wij nemen de voorpagina’s onder de loep.

Het Parool

Kop: ‘Rembrandts eerst in Rijks, dan Louvre’, kopt Het Parool in grote letters, met de bovenkop: ‘Frankrijk en Nederland kopen werken’. Dat is een accurate weergave van de deal die gesloten is tussen Nederland en Frankrijk. Je zou kunnen beargumenteren dat met de kop toch een soort overwinningsgevoel wordt opgeroepen; niet eerst in het Louvre, nee, eerst in het Rijks. Toch is dat wel het antwoord op één van de eerste vragen die bij de lezer opkomt wanneer die leest dat Frankrijk en Nederland de schilderijen steeds samen zullen tentoonstellen: waar komen ze het eerst? In Nederland dus – en daar mogen we blijkbaar best een beetje trots op zijn.

paroolFoto: Naast de tekst zien we een grote foto van Philippa van Loon, wiens familie ooit in bezit was van de portretten, met daarachter het portret van de vrouw die de schilderijen verkocht. ‘Geweldig dat de doeken terugkomen’, staat in de foto. Van Loon ziet er trots uit, alsof het een persoonlijke prestatie is, terwijl het toch haar familie was die ze van de hand deed. Het Parool communiceert een gevoel van overwinning en de lezer krijgt het in woord en beeld aangepraat.

Trouw

Kop: Trouw kiest voor een radicaal andere insteek: ‘Nederland moet inbinden in diplomatieke Rembrandt-rel’. Er wordt niet gesproken over de overeenkomst die met Frankrijk is gesloten. De kop laat weinig aan de verbeelding over: in de enorme ophef rondom deze ‘rel’ met Frankrijk is Nederland de grote verliezer. Van een compromis, of van het feit dat de doeken eerst naar Nederland komen en altijd samen tentoongesteld zullen worden, is geen sprake. Daarbij is het ook nog eens een diplomatieke rel. Wat betekent dat eigenlijk? Is onze verstandhouding met Frankrijk soms zo instabiel dat we ze niet boos willen maken door twee schilderijen te kopen, of is elk treffen tussen twee landen per definitie ‘diplomatiek’?

trouwFoto: Minister Bussemaker kijkt opzij met een wat beteuterde blik op haar gezicht. De foto suggereert dat Bussemaker het verlies voelt. De foto is bovendien erg smal uitgesneden; we kunnen niet zien wat Bussemaker hier precies aan het doen is, of dat er nog meer mensen naast haar staan. Trouw framet dit nieuws tamelijk sterk. Het negatieve wordt in de schijnwerpers gezet, ook al gaat het hier meer om ‘Nederland’ dan om minister Bussemaker.

NRC

Kop: De NRC brengt het zo neutraal mogelijk: ‘Akkoord met Frankrijk over delen van twee Rembrandts’. Dat is precies wat er is gebeurd. Waar Het Parool en Trouw zich respectievelijk op het positieve en negatieve van de zaak concentreren, geeft de NRC een feit: er is een akkoord bereikt tussen Frankrijk en Nederland, en de Rembrandts zullen gedeeld worden (wat betreft kosten en waar ze zich zullen bevinden). Er is hier van framing eigenlijk zo goed als geen sprake.

nrcFoto: Er zit geen foto bij het artikel op de voorpagina van de NRC, waardoor de lezer niet gestuurd wordt in zijn of haar beschouwing.

Telegraaf

Kop: ‘Minister verknoeit kunstdeal’, kopt De Telegraaf, met daarboven in rode omlijsting: ‘Rembrandt-misser Bussemaker’. De Telegraaf concentreert zich uit alle macht op het falen van de minister, hoewel het erop lijkt dat er een overeenkomst met Frankrijk ligt waar de betrokkenen zich goed in kunnen vinden. Toch zet de Telegraaf, in een kop die net zo veel ruimte inneemt als het daadwerkelijke artikel, dat de minister de kunstdeal ‘verknoeid’ heeft, een woord met een sterke negatieve lading. De minister heeft geen akkoord bewerkstelligd of compromis gesloten, maar ze heeft het helemaal verpest, verkeerd aangepakt, in het honderd laten lopen. Eigenlijk getuigt deze ‘misser’ ervan dat ze incompetent is.
Het woord ‘kunstdeal’ is ook niet helemaal zonder connotatie en roept een beeld op van een wat schimmige zaak.

telegraafFoto: Er zit geen foto bij het artikel in de Telegraaf, maar de felrode omlijsting (die De Telegraaf de dag ervoor ook voor het Volkswagenschandaal gebruikte) geeft het artikel nog een extra negatief gevoel. Ondanks het ontbreken van een foto is de Telegraaf erin geslaagd om een extreem geframed beeld neer te zetten.

Eindoordeel

 

De NRC geeft verreweg de meest neutrale weergave van het gebeurde en noemt in de kop alleen de feiten. Een foto ontbreekt, en is wellicht ook overbodig. De NRC scoort daardoor heel laag op de framingthermometer.

Het Parool plaatst een foto (waarvan je je kunt afvragen wat die precies toevoegt) op de voorpagina met een kop die benadrukt dat Nederland eerst mag gaan genieten van de Rembrandts. Het Parool scoort gemiddeld op de thermometer; het verhaal is niet overdreven geframed, maar men wordt in de richting van een overwinningsgevoel gestuurd.

De Telegraaf en Trouw framen het nieuws heel sterk. Hoewel Trouw een foto plaatst van een beteuterd kijkende minister Bussemaker, schrijft deze krant dat Nederland moet inbinden, waar De Telegraaf zich erg concentreert op het zogenaamde falen van de minister zelf. De Telegraaf maakt het dus erg persoonlijk en scoort, ondanks het ontbreken van de foto, het hoogst op de framingthermometer.