Dat jongeren wel eens een pilletje namen op een feest is niet nieuw, dat vandaag de dag 800.000 Nederlanders er ervaring mee hebben wel. Drugsonderzoeker Ton Nabben ziet dat al die jongeren niet alleen veel leren van de informatie van de overheid, maar ook van elkaar. Campagnebureau Sire heeft de strategie aangepast.

Nabben, drugsonderzoeker en docent van UvA’s Bonger Instituut, publiceert binnenkort een onderzoek naar de veranderde drugsinformatievoorziening. “Je ziet informatiestromen ontstaan naast die van de overheid. Daarin wisselen mensen informatie uit over middelen, risico’s en het gebruik. Het doel daarvan is zorgen dat mensen verstandig gebruiken.” Een nieuwe ontwikkeling die voor het eerst niet meer top-down werkt. Initiatieven van onderaf waar mensen zoveel kennis hebben “dat je het onmogelijk kwijt kunt in een campagne”.

Campagnebureau Sire heeft voor het eerst een (breed uitgemeten) campagne volledig gericht op XTC. Drugcampagnes droegen in het verleden de boodschap ‘doe het niet!’ uit, nu wordt er vooral voorlichting over het veilige gebruik ervan gegeven. Een maatschappelijke verandering op het gebied van drugsgebruik onder jongeren.

Sire kwam in 1980 met de campagne Wat iedereen over drugs zou moeten weten, waarin drugs ‘één van die moeilijke, stiekeme onderwerpen’ werd genoemd. Een groot contrast met de huidige campagne “Slik jij zomaar alles?”. In de campagne, die zelfs te zien is in STER-reclames, worden de feiten over XTC op een rij gezet. Het gebruik van XTC is geen taboe meer. Lucy van der Helm, directeur van Sire: “Het is voor jongeren steeds normaler om XTC te gebruiken. Daarnaast is de hoeveelheid MDMA in XTC-pillen meer dan verdubbeld. Die twee dingen in combinatie met het feit dat de jeugd geen idee heeft van wat ze in hun mond stoppen, was voor ons reden genoeg om een campagne te starten.”

Tekst loopt verder onder de video

 

In de jaren 60 waren het de hippies die drugs gebruikten en in de jaren 80 de krakers, maar het gebruik is de subculturen ontstegen en recreatief geworden. Waar komt deze explosieve groei vandaan? Ton Nabben: “Elektronische muziek is veel populairder geworden, dus het domein waarin drugs voorkomt is groter geworden en de drugsmarkt veel breder. Er zijn meer festivals en die hele feesteconomie is steeds meer gegroeid. Die middelen liften daar gewoon op mee.”

Uit de ‘Kerncijfers drugsgebruik 2014’ van het Trimbos-instituut blijkt dat 12,5% van de jongvolwassenen tussen de 15 en 34 jaar wel eens XTC heeft gebruikt. Nabben ziet net als Van der Helm normalisering als een van de oorzaken voor het hoge XTC-gebruik onder jongeren. “Het is veel normaler geworden om over je eigen drugsgebruik te praten. Mensen schamen zich daar niet meer voor. Het zijn middelen waar ze plezier mee hebben, dus waarom zou je daar moeilijk over doen?”

Het zijn niet alleen de dance-feesten waar XTC wordt gebruikt. Bij studentenfeesten weten ze ook steeds vaker de snoeppot met XTC te vinden. Nabben: “Het aantal hoger opgeleiden is in studentensteden vrij hoog en daar heeft een best grote groep ervaring met middelengebruik. Maar daar maak ik mij eigenlijk nog het minste zorgen om. Zij komen toch wel goed terecht door carrièreperspectief. Op het platteland zijn er mensen die juist de andere kant van de medaille zijn.”

Voorlichtingsbureau Jellinek gaat mee in de trend waar jongvolwassenen elkaar informeren door het vrijwilligersproject Unity op te richten. Jonge mensen uit de dansscène geven voorlichting via de campagne Celebrate Safe op festivals en feesten over uitgaan, alcohol, drugs en de bijbehorende risico’s. Juist niet om drugsgebruik te veroordelen, maar om te reageren op vragen en behoeften van hun medefeestgangers. Nabben is positief over de nieuwe benadering: “Dat is een manier waar jongvolwassenen elkaar helpen. De vernieuwing die zij hebben is dat hun campagne in samenwerking met danceorganisaties wordt uitgerold. Als je die mee hebt, dan kun je voor en tijdens het feest voorlichting geven. Dat is heel erg effectief.”

De tijd van ontkennen is voorbij. Iedereen weet dat er drugs op feesten worden gebruikt. Dit gebruik blijft groeien en vraagt om nieuwe vormen van voorlichting. Een intensievere samenwerking tussen alle betrokken partijen heeft de laatste campagnes opgeleverd. Resultaten van de “Slik jij zomaar alles?”-campagne zijn nog niet bekend, maar het lijkt erop dat ze een positief effect hebben op het veilig gebruiken van drugs onder jongeren. Van der Helm: “Niet door te zeggen dat XTC gebruiken dom is en het niet mag, maar door eigenlijk te zeggen: dit zijn de feiten, verdiep je nu eens daarin en maak dan op basis van je eigen inschatting een afweging of je het wel of niet gebruikt.”

 

SIRE drugs 1Drugscampagne uit 1980:

SIRE drugs 1b