Op de Nationale Gezondheidsbeurs in Utrecht, die van 11 tot en met 14 februari plaatsvindt, is homeopathie sterk vertegenwoordigd. Afgezien van talloze stands die reguliere zorg en innovatie tonen, zien wij dat ook de alternatieve zorg nadrukkelijk aanwezig is. De vraag rijst dan ook: is homeopathie een aanvulling op de reguliere ziekenhuiszorg of moet men sceptisch zijn over deze vorm van alternatieve geneeskunde? Wij spraken met Tineke Priester van de Academie voor Klassieke Homeopathie, homeopaten Maarten Verzaal en Riek Taekeme én een bestuurslid van Stichting Skepsis om meer duidelijkheid te krijgen over de gewenste positie van homeopathie.

Boiron Belgium/echinacea angustifolia/CC BY-ND 2.0

Homeopaat Maarten Verzaal omschrijft homeopathie als een aanvulling op de reguliere gezondheidszorg. “Homeopathie heeft een goed complementair effect, anders had het ook geen bestaansrecht. In de praktijk zien wij goede resultaten, bij volwassen, kinderen en zelfs bij dieren.” Volgens Verzaal kan homeopathie zowel preventief als ook in een later stadium van de ziekte werkzaam zijn. “In de reguliere zorg zie je dat er eerder naar antibiotica gegrepen wordt. Zo schrijft men kinderen met een middenoorontsteking antibiotica voor, terwijl dit primair met homeopathie opgelost kan worden.”

Ook Tineke Priester, docent Academie voor Klassieke Homeopathie, ziet homeopathie als een aanvulling op de reguliere gezondheidszorg en benadrukt de preventieve kracht. “Ik denk dat wij aanvullend kunnen werken op de reguliere gezondheidszorg en ook heel preventief. Voordat iemand echt fysieke klachten krijgt, is er vaak al sprake van een verstoring, die met een homeopathische prikkel van een plant, een dier of een mineraal verholpen kan worden.” In het preventieve stadium zou homeopathie meer erkenning moeten krijgen, vindt Priester, omdat ziekenhuisopnames zo teruggebracht kunnen worden. Dit betekent echter niet dat Priester de reguliere zorg niet van waarde schat. In tegenstelling, zij ziet reguliere en aanvullende zorg graag naast elkaar bestaan.

Homeopaat Riek Taekema koppelt het bestaansrecht van homeopathie aan de vraag-en aanbod-kwestie. “Cliënten bewijzen dat er behoefte is aan homeopathie. Mensen die voor homeopathie kiezen vinden vaak geen oplossing voor hun klachten in de reguliere gezondheidszorg of zijn het niet eens met de geboden oplossing.” Als voorbeeld daarvan noemt Taekema jonge vrouwen met blaasontstekingen. “Ik heb veel jonge vrouwen die alsmaar blaasontstekingen hebben in behandeling. Zij krijgen de ene antibioticakuur naar de andere voorgeschreven, waarmee wel het tijdelijke probleem (de blaasontsteking), maar niet het echte probleem (gebrek aan weerstand) aangepakt wordt. Homeopathie verbetert de weerstand en zorgt ervoor dat het niet steeds weer terugkomt.” In die zin is homeopathie volgens Taekema dan ook een mooie aanvulling op de gezondheidszorg. Als je alles al geprobeerd hebt, maar de reguliere gezondheidszorg geen uitkomst lijkt te bieden, geldt homeopathie als ‘plan B’.

Maar niet iedereen is positief gestemd over de krachten van deze alternatieve geneeswijze. Een bestuurslid van Stichting Skepsis is zelf groot geworden met homeopathie. Gewillig nam hij de pilletjes die zijn moeder hem, naar eigen zeggen, “dagelijks voorschotelde”. Totdat hij een BBC documentaire over homeopathie zag, waaruit duidelijk bleek dat homeopathische middelen onwerkzaam zijn. Echter is de documentaire niet de enige aanleiding voor de vertegenwoordiger om zich af te zetten tegen deze vorm van alternatieve geneeskunde. Skepsis baseert zich in hun tweeledige anti-houding tegenover homeopathie namelijk voornamelijk op wetenschappelijk onderzoek. Zowel het concept van ‘anti-werking’ als het gebruik van verdunningen – in feite de hoofdprincipes van homeopatie – zouden volgens de wetenschap niet werkzaam gebleken zijn. “In de homeopathie gaat men uit van een bepaalde antiwerking. Wat betekent dat de stof die een bepaalde reactie opwekt in het lichaam ook gebruikt wordt om die reactie tegen te gaan. Denk bijvoorbeeld aan cafeïne, daar blijf je in principe wakker van, maar de homeopathie gaat er vanuit dat je er ook slapeloosheid mee kunt oplossen. Daarnaast zijn de extreme verdunningen kwalijk. De middelen worden zo ver verdund dat er eigenlijk in de verpakking die je koopt geen werkzame stoffen meer aanwezig zijn.” Daar komt volgens het Skepsis bestuurslid nog bij dat de werkzaamheid van homeopathie niet aangetoond worden, wat het kwakzalverij maakt.

De homeopaten die wij spraken zien homeopathie niet als een op zichzelf staande vorm van zorg, maar als aanvulling op de reguliere zorg. De vertegenwoordiger van Stichting Skepsis vindt het kwalijk dat homeopathie een gevestigde rol in de samenleving inneemt. Ook al kan het placebo-effect ‘werken’, toch schotelt men mensen “voor te veel geld niet werkzame middelen voor”.