“Moord met anderhalf miljoen getuigen”, zei Victor Lamme, hoogleraar Cognitieve Neurowetenschap, gisteravond in een uitzending van De Wereld Draait Door. Lamme sprak over de situatie van de semantisch demente Hannie Goudriaan, een euthanasie casus die behandeld werd in de documentaire Levenseindekliniek en naderhand veel stof deed opwaaien. Volgens Lamme bevindt de Nederlandse euthanasiepraktijk zich op een hellend vlak.

Lamme: “Ouderen staan onder enorme druk. Er wordt hen wijs gemaakt dat de zorgkosten stijgen. Neem het heft in eigen handen, wees je kinderen niet tot last. Met andere woorden: pleeg euthanasie of teken een wilsbeschikking.” Het is volgens Lamme de vraag of we dementerende mensen moeten houden aan een ooit ingevulde wilsbeschikking. Daar komt volgens Lamme bij dat op het moment dat iemand dement wordt, het brein verandert. De demente is dan simpelweg niet meer degene die de wilsverklaring ooit heeft ondertekend. Misschien is de doodswens wel verdwenen op het moment dat de bejaarde dement, maar gelukkig is. Lamme stelt het maatschappelijk fenomeen ter discussie waarin we a) het normaal vinden om druk uit te oefenen op ouderen en b) euthanasie als oplossing te gebruiken voor dingen waar het geen oplossing voor is. Rob Bruntink, als auteur gespecialiseerd in palliatieve zorg en psychiatrie, stelt op soortgelijke wijze dat euthanasie “geen individuele keuze is, maar een uiting van de maatschappelijke identiteit.”

KRO-researcher Ruth Nederveen tweette over de uitzending van De Wereld Draait Door: “Je kunt een euthanasie casus niet beoordelen via een portret (van 3) op tv. Dat bewijst dit gesprek vooral.” Volgens Nederveen is de euthanasiezaak een stuk gecompliceerder dan naar voren komt in de documentaire: “Als programmamaker vind ik de documentaire heel goed, maar Levenseindekliniek laat maar weer zien hoe gecompliceerd euthanasie is.” Vandaar dat Nederveen via Twitter al snel informatie uit het oordeel over de casus van mevrouw Goudriaan van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie heeft verspreid: “Mw Goudriaan zag ivm haar euthanasie: 2 huisartsen, geriater, SLK (buddy) arts, neuroloog, 2x SCEN arts.”

De casus

De Levenseindekliniek is in 2012 opgericht om Nederlanders te helpen die met hun verzoek geen gehoor vinden bij hun eigen arts. Hannie Goudriaan had in 2010 een wilsbeschikking ingevuld, waarbij ze had aangegeven niet langer te willen leven als haar dementie ertoe zou leiden dat zij niet meer zou weten wie zij was en aan huis zou zijn gekluisterd. Goudriaan werd semantisch dement: een vorm van dementie waardoor de demente problemen krijgt met taal en woorden niet meer begrijpt. Toch was zij nog erg levendig: ze kon nog autorijden, een borrel drinken of een schaatswedstrijd bezoeken. In het uitspreken van het woord ‘huppakee’ door Goudriaan zag haar arts voldoende bewijs voor een duidelijke doodswens. Hij pleegde bij haar vervolgens euthanasie.