Harde woorden in het AD: het systeem achter het persoonsgebonden budget (pgb) werkt voor geen meter en moet snel op de schop. Dit zou blijken uit een geheim concept-advies van het Bureau ICT-toetsing (BIT), dat risicovolle ICT-projecten bij de Rijksoverheid toetst. Er lijken meer redenen te zijn waarom het pgb-systeem niet goed werkt, merkt zorgverlener Mossink op.

Begin vorig jaar waren er al computerproblemen bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB), waardoor duizenden zorgverleners niet correct werden uitbetaald. Het verbeterproject lijkt deze problemen niet op te lossen, omdat dit plan ernstig tekort zou schieten. Mossink is voedingscoach en wordt ingehuurd door verschillende mensen die gebruik maken van het pgb. Ook zij had last van de late uitbetalingen, maar volgens haar zijn de financiële problemen rondom het systeem niet de enige reden waarom het op de schop moet. “Ik zie van dichtbij hoe het geld door zorgvragers gebruikt wordt en dat gaat niet altijd goed.”

Een van de patiënten die ze begeleidt, staat al heel lang als psychiatrisch patiënt geregistreerd. “Naar mijn ervaring zou dat tussen aanhalingstekens kunnen staan”, zegt ze. Mossink merkt dat deze mevrouw hulpverleners inschakelt die haar vooral gezelschap houden en waarmee ze een praatje kan maken. “Ze gaat ervan uit dat de overheid zorg draagt voor haar gesteldheid.”

Deze mensen maken niet bewust misbruik van het systeem, benadrukt ze. “Dat is ook te wijten aan hoe dit al die jaren heeft gewerkt. De staat heeft hen gewoon verwend, daarom heeft het ook zo veel geld gekost. Voor deze mensen is dat gewoon geworden. Het is voor hen heel pijnlijk als er ineens gekort wordt op de zorg waar ze zo aan gewend zijn geraakt.” Dit is een zure appel waar het Rijk en de gemeenten doorheen moeten, vindt ze. Dat het al jaren zo gaat, maakt het nog geen eerlijke verdeling.

Deze patiënt valt in een groot grijs gebied, legt Mossink uit. “Mensen die een beetje creatief zijn, kunnen er heel makkelijk misbruik van maken.” Bij de mevrouw waar ze momenteel voor werkt is het nodig dat daar iemand de regie neemt, vindt ze. Dat zou moeten komen van de contactpersoon vanuit de gemeente, die verantwoordelijk is voor het geld dat haar wordt gegeven. Mossink merkt dat er weinig ruimte is voor deze mensen om patiënten goed in de gaten te houden, omdat ze veel te veel mensen onder zich hebben. “De gemeente beoordeelt haar budget en betaalt het uit aan de SVB. Omdat contactpersonen het zo druk hebben, kunnen mensen er gemakkelijke tussendoor glippen. Het lek zit ‘m er wat mij betreft in dat die budgetten niet goed worden beheerd.”

Ze benoemt daarbij dat deze contactpersonen geen verstand hebben van de problemen waar de zorgvragers mee kampen. “Dan komt er een gemeenteambtenaar zo’n keukentafelgesprek voeren, waarna bepaald wordt wat het budget voor diegene is. Ik vraag me af of iemand zonder verstand van zaken dat op basis van een uurtje praten op een goeie manier kan doen.” Deze mensen zouden dus veel minder zorgvragers onder zich moeten hebben, zodat ze ze beter kunnen controleren. “Dat lijkt misschien duurder, maar uiteindelijk levert het geld op, omdat je minder kans op fraude hebt.” Een dergelijke oplossing zou volgens Mossink in een volgend systeem al grote gevolgen kunnen hebben.